• vakorganisatie met Bijbelse visie
  • brede dienstverlening
  • veel voordeel voor leden

Barstjes in beeld over pensioenen, hervormingen zijn noodzakelijk

23 AUGUSTUS 2010

​Nederland wordt wereldwijd geroemd om zijn pensioenstelsel. Het behoort tot de besten ter wereld. Binnen Europa werd tot voor kort met enige afgunst naar onze oudedagsvoorziening gekeken. Toch ontstaan er wat barstjes in dit beeld nu een aantal pensioenfondsen door het ijs zijn gezakt en minister Donner ingrijpt bij 14 pensioenfondsen. Er dreigt maatschappelijke onrust nu er iets staat te gebeuren wat tot afgelopen dinsdag voor onmogelijk werd gehouden door velen in ons land: het korten van de uitkering van gepensioneerden. We moeten onze ogen ook niet willen sluiten voor de werkelijkheid en dienen ons te bezinnen op hervorming van het eens zo geroemde pensioenstelsel, meent Chris Baggerman.

Om welke fondsen het gaat is niet bekend. Het pensioenfonds Super de Boer (SdB) behoort daar in ieder geval niet bij. Het pensioenfonds SdB heeft, net als 340 van de 600 andere pensioenfondsen, een herstelplan ingediend. In het herstelplan staat wat het fonds doet om voldoende dekkingsgraad te krijgen en om ook in de toekomst de pensioenen betaalbaar te houden. De dekkingsgraad van Pensioenfonds SdB is in juli 2010 gestegen van 95,5 procent (eind juni 2010) naar 96,8 procent (eind juli 2010). Het verlagen van pensioenen is één van de laatste manieren om in te grijpen in de financiële situatie van een pensioenfonds. Door de afspraken in het herstelplan is het verlagen van de pensioenen voor de werknemers van Super de Boer en gepensioneerden nu niet nodig.

Rigoureus grijpt minister Donner in bij 14 pensioenfondsen. Dit toont direct de ernst van de situatie aan bij deze pensioenfondsen en de broosheid van het economisch herstel. Om te voorkomen, dat jongeren in de toekomst het gelag gaan betalen is de ingreep te rechtvaardigen. De dekkingsgraad – de verhouding tussen het vermogen en alle toekomstige verplichtingen - van genoemde 14 fondsen is onder de kritische grens van 90 procent gekomen. Tegenover iedere 100 eurocent aan pensioenverplichting staat een bezit van 90 eurocent. Met andere woorden zij keren momenteel pensioen uit waarvoor onvoldoende dekking bestaat. Dat leidt tot een oplopend financieringstekort. Onder deze omstandigheden kunnen er maar aan drie knoppen gedraaid worden:
• Een hogere premie voor de werknemer en/of bijdrage van de werkgever. Dit is nagenoeg uitgesloten. De premie ligt historisch gezien op een hoog niveau en vanuit economisch perspectief is de ruimte voor premieverhoging uiterst beperkt. Een doorsnee werknemer betaalt nu al één dag per week aan zijn pensioen terwijl de werkgever doorgaans daar nu al twee dagen bij moet leggen;
• Achterwege laten van indexatie. Dat biedt ook geen soelaas meer omdat veel besturen van pensioenfondsen reeds besloten hebben om indexering geheel of ten dele achterwege te laten;
• Korten van de pensioenuitkering, het zogenaamde afstempelen.

Gepensioneerden en werknemers voelen pijn
Besloten is tot een korting op de pensioenuitkeringen. Zowel gepensioneerden als werknemers zullen dit merken. Zij het dat de eerstgenoemde groep het direct in de portemonnee zal zien. Bij een aanvullend pensioen van bijvoorbeeld 900 euro per maand en een korting van pakweg 3 procent, ontvangt een gepensioneerde 18 euro minder per maand. Zijn koopkracht gaat nog harder omlaag omdat een fonds, die een korting doorvoert, de pensioenen uiteraard ook niet zal verhogen met de inflatie (indexeren). De werknemers daarentegen zullen op hun pensioenoverzicht een lager bedrag zien staan als hij doorwerkt tot z’n 65e. Dit bedrag kan – in tegenstelling tot de gepensioneerde – weer omhoog gaan als het fonds in de toekomst onverhoopt beter gaat presteren.

Het vereiste minimumniveau waar ieder pensioenfonds in de toekomst aan moet voldoen is 105 procent. Zo’n 340 pensioenfondsen zijn als gevolg van de ingezakte beurskoersen, een ingestorte vastgoedmarkt en de extreem lage rente begin 2009 onder het vereiste minimumniveau gezakt.
Dick Sluimers, bestuursvoorzitter van de Algemene Pensioengroep (APG) legt de vinger bij de wijziging van de Pensioenwet in 2006. Sindsdien is de boekhoudkundige invloed van de rente veel te groot geworden. Deze wet verplicht pensioenfondsen om boekhoudkundig te doen alsof de actuele rente ook de komende jaren zo blijft. Dit zou de blik op de financiële werkelijkheid van de pensioenfondsen vertroebelen, aldus Sluimers.
Vraag is hoe reëel het is te veronderstellen dat op korte termijn de lange rente weer gaat stijgen. De economische vooruitzichten geven daar geen enkele aanleiding toe. Het economisch herstel verloopt uiterst moeizaam, en dat dwingt centrale banken tot het laag houden van de rente. Vergeleken met de afgelopen twintig jaar bevindt de rente zich op een laag punt. Als je echter kijkt naar de renteontwikkeling over honderd jaar kun je zeggen dat de rente in de jaren zeventig, tachtig en negentig historisch hoog was.

Zoeken naar nieuwe balans
Als sociale partners zullen we de moed moeten hebben om de burgers voor te houden dat we een utopie najagen. Het uitgangspunt, dat een pensioen 70 procent van het gemiddelde loon bedraagt is waarschijnlijk irreëel. We moeten op zoek naar een nieuwe balans tussen ambitie, zekerheid en kosten van aanvullende pensioenen. Daarom bepleit de RMU hervorming van het pensioenstelsel en is zij voorstander van een kader waarin de kosten van de werkgever en van de werknemer blijven passen. Naast de maatregelen die al zijn genomen (afschaffing prepensioen, van eindloon naar middelloon, invoering kostenplafond) zou de RMU een volgende stap willen zetten in de vorm van een CDC-regeling (Collectieve Defined Contributions). Deze regeling brengt de pensioenkosten en uiteindelijke aanspraken met elkaar in balans. Ondermeer door de pensioenlast bijvoorbeeld voor 10 jaar vast te leggen. Als de premie binnen die termijn niet voldoende blijkt te zijn, wordt de pensioenregeling versoberd. Zo wordt de pensioenrekening rechtvaardig verdeelt tussen de generaties. Een solidaire en rechtvaardige balans; daarvoor pleit de RMU.

Tekst: Chris Baggerman, coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid de RMU en namens de RMU bestuurslid bij het pensioenfonds Super de Boer

Zie ook:
http://www.refdag.nl/opinie/opinie/aanpassing_pensioenen_noodzaak_1_497468
http://www.nd.nl/artikelen/2010/augustus/20/pensioenstelsel-is-een-utopie

Delen