• vakorganisatie met Bijbelse visie
  • brede dienstverlening
  • veel voordeel voor leden

Mag de waarheid verdraaid worden in bijzondere omstandigheden?

23 SEPTEMBER 2015

Ik heb een vraag met betrekking tot het negende gebod. De noodleugen lijkt in de Bijbel niet bestraft te worden. Mag ik de waarheid verdraaien op mijn werk met bijvoorbeeld dementerenden of mensen met geheugenstoornis (o.a. Korsakovsyndroom) om hen te kunnen verzorgen of helpen?

Eigen werken van de duivel

Onze Heidelbergse Catechismus geeft bij het negende gebod ‘Gij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste’ een heel indringende uitleg (antw.112). In het licht van de vraag citeren we alleen het eerste deel: ‘Dat ik tegen niemand valse getuigenis geve, niemand zijn woorden verdraaie, geen achterklapper of lasteraar zij, niemand lichtelijk en onverhoord oordele of helpe veroordelen; maar allerlei liegen en bedriegen, als eigen werken des duivels, vermijde, tenzij dat ik de zware toorn Gods op mij laden wil (…)’. De Heidelberger steunt hier op het woord van de Heere Jezus: ‘Gij zijt uit de vader de duivel, en wilt de begeerten uws vaders doen. Die was een mensenmoorder van de beginne, en is in de waarheid niet staande gebleven; want geen waarheid is in hem. Wanneer hij de leugen spreekt, zo spreekt hij uit zijn eigen; want hij is een leugenaar en de vader derzelve leugen’ (Joh.8:44). Liegen is en blijft duivels!

Noodleugen

Soms wordt wel gedacht dat de noodleugen een uitzondering vormt op het negende gebod. Hoewel er heel verschillend gebruik gemaakt kan worden van de noodleugen (in ons eigen voordeel of tot redding van de naaste), valt dit echt onder de noemer ‘leugen’. Ook Rachab (Joz.2) die beide Israëlitische verspieders verbergt en haar stadsgenoten op een dwaalspoor zet, gaat niet vrijuit. De vraagsteller wijst er terecht op dat we niet altijd in de Heilige Schrift lezen dat er straf volgt. We lezen zelfs het tegendeel: de vroedvrouwen Sifra en Pua (Ex.1) spreken niet (volledig) de waarheid. Toch lezen we in vers 20: ‘Daarom deed God aan de vroedvrouwen goed’! Maar laten we vasthouden aan wat onze vaderen hierbij in de kanttekening schrijven: ‘niet om enige leugen, maar omdat zij God vreesden, en de kinderkens lieten leven’ (kt.24).

Andere omstandigheden

Nu voelt ook een niet-deskundige wel iets aan van de moeilijkheden die er kunnen zijn in de omgang met cliënten die dementeren of lijden aan een geheugenstoornis. Met name het genoemde Korsakovsyndroom (alcoholgerelateerd geheugenverlies) wordt door de vraagsteller als heel complex ervaren. Om zo’n cliënt onder de douche te krijgen, ligt het voor de hand om bezoek aan te kondigen. Of iemand die ‘weg’ wil, mee te delen dat één van de ouders zojuist belde dat het gezien de weersomstandigheden beter is ‘thuis’ te blijven. Maar als we eerlijk het negende gebod en de zo Schriftuurlijke uitwerking lezen in ons Troostboek, kunnen we niet anders zeggen dan dat de waarheid niet verdraaid mag worden. Dan zijn we op het terrein van satan en ver van Hem, Die de Waarheid genoemd wordt. In de waarachtige bekering wordt het tot smart als we inleven die leugenaar te zijn toegevallen en er komt een verlangen om nooit meer zijn begeerten te doen.  Daarmee hebben we geen concrete antwoorden in voorraad over hoe het in speciale omstandigheden dan wel moet. Schrijvend over deze niet-eenvoudige werkomstandigheden, hopen we dat de vraagsteller -biddend om wijsheid- de taken die de Heere geeft, getrouw mag verrichten. En dan zonder de waarheid geweld aan te doen… Wáár voor God en mensen.         

Met dank aan ds. B. Labee. 
Dit artikel is met toestemming overgenomen uit De Saambinder van 17 september 2015.

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Wilt u bijvoorbeeld dat we hier aandacht aan besteden in ons sectormagazine of er een themabijeenkomst over organiseren? Laat het ons weten, zorg@rmu.nu



Delen