• vakorganisatie met Bijbelse visie
  • brede dienstverlening
  • veel voordeel voor leden

Meer inzet op bevoegdheid in onderwijs

15 MAART 2016

Alle lessen in het voortgezet onderwijs moeten worden gegeven door daartoe bevoegde leraren (of leraren in opleiding) om de kwaliteit van het onderwijs te garanderen en te verbeteren. Dit is afgesproken in het Nationaal Onderwijsakkoord. Besturen en scholen moeten onbevoegde leraren stimuleren om een bevoegdheid te halen. Dat kondigt staatssecretaris Sander Dekker (onderwijs) aan in zijn plan van aanpak om onbevoegden voor de klas terug te dringen. Of daarmee alle problemen opgelost kunnen worden, valt te betwijfelen.

Ruim driekwart van de lessen in het voortgezet onderwijs wordt al gegeven door een daartoe bevoegde leraar. Daarnaast wordt zeven procent van de lessen verzorgd door leraren die anderszins benoembaar zijn, zoals leraren in opleiding. Bijna zestien procent van de lessen wordt nog door leraren gegeven die voor dat specifieke vak onbevoegd zijn. Staatssecretaris Dekker wil dat álle lessen door bevoegde of benoembare leraren worden gegeven: “Leerlingen in het voortgezet onderwijs verdienen het allerbeste onderwijs en daarvoor zijn goed opgeleide leraren cruciaal.”

Op dit moment worden leraren door hun leidinggevenden nog onvoldoende gestimuleerd om hun kwalificaties binnen de gestelde tijd te halen. Jonge leraren richten zich bijvoorbeeld al snel volledig op het lesgeven waardoor de afronding van hun opleiding erbij in schiet. Of schoolleiders vragen leraren gaten in het rooster op te vullen, zonder dat zij daarvoor het juiste diploma hebben of in opleiding zijn.

Aanpak
Besturen, schoolleiders en leraren zijn als eerste aan zet als het gaat om het halen van een bevoegdheid. Vanaf 2016 gaan schoolbesturen daarom de gegevens over bevoegdheden per school in kaart brengen en deze publiceren via de website www.scholenopdekaart.nl.

De Inspectie van het Onderwijs zal in 2016 en 2017 op 200 afdelingen onderzoeken of het bestuur voldoet aan de wettelijke benoembaarheidseisen. Als leraren zonder enige bevoegdheid een vak geven waar een lerarenopleiding voor vereist is, moeten deze leraren binnen de wettelijke termijn met de opleiding voor die bevoegdheid starten. Gebeurt dat niet, dan volgen sancties. In uiterste gevallen kan de bekostiging worden opgeschort of ingehouden.

Scholingsaanbod
Daarnaast moet het aanbod van lerarenopleidingen beter worden afgestemd op de bijscholingsvraag van scholen. De eerste stappen op dit gebied zijn zichtbaar. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk de educatieve minor voor een beperkte tweedegraadsbevoegdheid ook na de bachelor te volgen. Verder komen er steeds meer mogelijkheden om flexibel modules te volgen, die uiteindelijk leiden tot een bevoegdheid.

De staatssecretaris meldt aan de Kamer zelf al dat voor de vernieuwing van de bovenbouw op dit punt nadere actie nodig is. De oude bevoegdheden sporen niet volledig met de nieuwe inrichting van het onderwijs,

Praktijk
Ook al zal niemand het belang van bevoegde docenten ontkennen en ook al is dit al jaren een speerpunt van de regering, toch is de praktijk weerbarstiger. Met name op het gebied van de 'onderbevoegden' zijn nog wel wat nuances te noteren. Een quote uit 2009: "Tussen bevoegd en bekwaam gaapt echter een kloof. Veel onbevoegde docenten, blijken uiterst bekwaam. Aan de andere kant zijn bevoegde docenten soms ook duidelijk onbekwaam."

Verder kunnen er knelpunten ontstaan op kleine scholen waar voor een bepaald vak slechts enkele uren beschikbaar zijn. Op dit moment gebeurt het regelmatig dat een bevoegd docent er een ander vak bij geeft. Deze docent kent de organisatie en de leerlingen en lang niet altijd schaadt een iets mindere vakkennis de onderwijskwaliteit. Dit geldt ook voor vmbo-scholen waar men er naar streeft om het aantal verschillende docenten te beperken om het pedagogisch klimaat te versterken.

Even een tweede bevoegdheid erij halen is net iets ingewikkelder dan het lijkt. Uit recent onderzoek van de AOb blijkt dat een (tweede) studie naast een baan veel tijd kost en lang niet alle werkgevers geven een werknemer hiervoor vrij. Daarnaast betaalt een bevoegd docent die een tweede bevoegheid wil halen, het instellingscollegegeld dat per opleiding varieert van 7.000 tot ruim 10.000 per jaar - in zo'n geval voldoet de verder redelijk riante docentenbeurs niet. De AOb pleit al jaren voor verlaging van het collegegeld bij een tweede studie ten bate van het onderwijs, maar D'66 is tot nu toe de enige partij in de Kamer die het daar mee eens is.

Bronnen en verwijzingen

Delen