• vakorganisatie met Bijbelse visie
  • brede dienstverlening
  • veel voordeel voor leden
Abortus provocatus

Definitie

De term abortus provocatus betekent het opzettelijk afbreken van een zwangerschap door medisch ingrijpen.

Niet strafbaar mits

In het Wetboek van Strafrecht, artikel 296*, staat dat het strafbaar is om een zwangerschap af te breken, mits er aan de zorgvuldigheidseisen in de Wet afbreking zwangerschap (Waz) wordt voldaan. Er is overigens gekozen voor 24 weken omdat de foetus dan levensvatbaar is buiten de baarmoeder. In de praktijk wordt er in principe geen abortus na 22 weken meer uitgevoerd, omdat het begin van een zwangerschap niet altijd met zekerheid is vast te stellen.

Overigens is die 24-weken grens discutabel, omdat ook jongere foetussen al buiten het moederlichaam in leven gehouden kunnen worden. In de politiek is echter geen draagvlak om op basis van dit objectieve gegeven de abortusgrens ter discussie te stellen.

* Artikel 296 uit het Wetboek van Strafrecht:

Hij die een vrouw een behandeling geeft, terwijl hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat daardoor zwangerschap kan worden afgebroken, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar en zes maanden of geldboete van de vierde categorie. Het in het eerste lid bedoelde feit is niet strafbaar, indien de behandeling is verricht door een arts in een ziekenhuis of kliniek waarin zodanige behandeling volgens de Wet afbreking zwangerschap mag worden verricht.

De zorgvuldigheidseisen.

De arts stelt vast dat de vrouw haar verzoek heeft gedaan en gehandhaafd:

  1. - in vrijwilligheid
  2. - na zorgvuldige overweging;
  3. - in het besef van haar verantwoordelijkheid voor ongeboren leven
  4. - in het besef van de gevolgen voor haarzelf en de haren.
  5. De arts verricht de behandeling slechts indien deze als gevolg van zijn bevindingen verantwoord is te achten.
  6. Na afbreking van de zwangerschap is genoegzame nazorg voor de vrouw en de haren beschikbaar is, mede in de vorm van voorlichting over methoden ter voorkoming van ongewenste zwangerschap.
  7. Een zwangerschap wordt niet eerder afgebroken dan op de zesde dag nadat de vrouw de arts heeft bezocht en daarbij haar voornemen met hem heeft besproken. (Waz; artikel 3 lid 1)
  8. Het afbreken van zwangerschap wordt alleen gerechtvaardigd door de noodsituatie van de vrouw.
  9. De vrouw wordt bijgestaan door de arts, door het verstrekken van verantwoorde voorlichting over andere oplossingen van haar noodsituatie dan het afbreken van de zwangerschap (Waz; artikel 5 lid 1)

Twee soorten abortus

Abortus betekent letterlijk: afbreking. Een abortus provocatus betekent een geprovoceerde (= uitgelokte) afbreking, dus een opzettelijk beëindigen van de zwangerschap.

Er is ook een spontane natuurlijke zwangerschapsafbreking, een miskraam. Bij een miskraam verliest de moeder het niet-levensvatbare kindje voor de 4e maand van de zwangerschap (in een later stadium is er sprake van vroeggeboorte). Circa 10-15% van alle zwangerschappen eindigt in een miskraam. https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-miskraam

Dikwijls blijven er resten van de vruchtzak, placenta of de foetus achter in de baarmoeder, hetgeen tot uiting komt in aanhoudend bloedverlies. Er is dan een curettage nodig om de baarmoeder ‘schoon’ te maken, de abortuscurettage (zuig- of vacuümcurettage). Dit wordt zo genoemd om de tegenstelling aan te geven met een gewone curettage, waarbij er bijvoorbeeld een kleine poliep wordt verwijderd uit de baarmoeder.

Techniek voor abortus provocatus

Wanneer de uitvoerend arts besloten heeft om een abortus provocatus uit te voeren, wordt de zwangere opgenomen en krijgt zij eerst via een infuus een middel toegediend dat het kindje doodt. Vervolgens wordt onder een vorm van verdoving de abortuscurettage uitgevoerd, waarbij al naar gelang de zwangerschapsduur de foetus wordt weggezogen of (na de 13e zwangerschapsweek) met behulp van een soort tang uit de baarmoeder wordt verwijderd.

Bij de late zwangerschapsafbrekingen wordt de zwangere altijd in een ziekenhuis opgenomen en wordt de bevalling met medicijnen opgewekt..

In de andere gevallen kan de vrouw kiezen tussen een ziekenhuis (vrijwel alle ziekenhuizen in Nederland hebben een abortusvergunning) en een abortuskliniek (Stimezo).

Niet alle ziekenhuizen met een abortusvergunning zullen ‘zomaar’ een abortus provocatus uitvoeren. De identiteit van het ziekenhuis en/of die van (een deel van) het verplegend personeel zorgt voor een zekere barrière.

Morning-afterpil

Een abortus kan ook in gang gezet worden door een hormoonpreparaat, de zgn. morning-afterpil. De naam is ontleend aan het belangrijkste indicatiegebied: na (nachtelijk) seksueel  verkeer waarbij geen adequaat anticonceptiemiddel werd gebruikt, wordt een wellicht ontstane en zeker ongewenste zwangerschap afgebroken door een medicijnpreparaat dat, afhankelijk van het middel, binnen 1 tot 3 maal 24 uur na de conceptie ingenomen dient te worden wil het de gewenste uitwerking hebben. De werking is gecompliceerd, en berust met name op het uitstellen van de ovulatie; verder wordt de slijmprop bij de baarmoeder verdikt waardoor het binnendringen van spermacellen wordt verhinderd; tevens verhindert het de innesteling van de eventuele bevruchte eicel in de baarmoederwand, waarna afstoting van de eicel en wat baarmoederslijmvlies plaatsvindt: ogenschijnlijk een gewone menstruatie.

Abortuspil

Deze pil is momenteel (nog) alleen verkrijgbaar bij de abortuskliniek en mag uitsluitend toegepast worden bij een overtijd-periode van max. 63 dagen. Het argument van de voorstanders is dat vrouwen een drempel ervaren om naar een abortuskliniek te gaan. Daarom pleiten zij er voor dat ook huisartsen deze pil mogen verstrekken. 

Door de 3 christelijke partijen is voorkomen dat deze pil gewoon door de huisarts voorgeschreven kan worden. Dat is vanwege de huidige samenstelling van het kabinet. Bij een volgende regering zullen de voorstanders zeker proberen deze pil alsnog door huisartsen te laten verstrekken.

Overigens zijn niet alle huisartsen hier blij mee.

Vanuit kwaliteitsoverwegingen (minder betrouwbare werking, nogal wat hinderlijke bijwerkingen voor de zwangere) beveelt het CGO (kwaliteitsinstituut voor de zorg) een zuigcurettage en niet de abortuspil aan als methode van zwangerschapsafbreking.

20-wekenecho

Sinds een aantal jaren zijn gynaecologen en verloskundigen wettelijk verplicht om een echo aan te bieden bij een zwangerschap van 20 weken. Dit om aangeboren afwijkingen op te sporen en zo mogelijk te behandelen. Het gevolg is dat er hierdoor meer verzoeken zijn gedaan tot late zwangerschapsafbreking https://www.nrc.nl/nieuws/2012/01/05/aantal-abortussen-na-20-wekenecho-verdubbeld-a1448906

Hierdoor krijgt dit onderwerp opnieuw een actuele spits. Ook kan het onterechte ongerustheid veroorzaken bij vermeende cosmetische ‘tekortkomingen’ die na de geboorte blijken mee te vallen. https://www.digibron.nl/search/detail/81f39b169bab0bf33c085b417272b2c8/het-geheim-ontrafeld

3D-echo

Met de huidige technologieën (bijv. 3D-echo) zijn gedetailleerde gedragskenmerken van foetussen waar te nemen die duiden op een ontwikkeld gevoelsleven bij ongeborenen van 8 weken en ouder. Toch vinden vrijwel alle abortussen plaats bij een zwangerschapsduur van meer dan 8 weken. Boven de 12 weken zijn deze kenmerken al dusdanig, dat zelfs een Britse gynaecoloog die geen principiële tegenstander is van abortus en een pionier is op het gebied van 3D-echo’s het niet meer voor zichzelf kan verantwoorden om in dat stadium een abortus provocatus uit te voeren. https://www.rd.nl/abortusdebat-op-scherp-1.227696

Lange termijn effecten van abortus provocatus  

Vaak heeft een spontane abortus een onderschatte impact op de (beleving van) de moeder. Veelal weet jaren later de vrouw nog de uitgerekende datum van haar verwachtte kindje. https://www.gezondheidsplein.nl/dossiers/abortus-plegen-de-gevolgen-voor-vrouw-en-man/wat-zijn-de-psychische-gevolgen-van-een-abortus-voor-een-vrouw/item42707 

Bij een abortus provocatus gelden dit soort aspecten ook vaak, maar komen daar ook elementen van schuld en schaamte (en de verdringing daarvan) bij.

Bovendien zijn er ook fysieke aspecten, zoals het risico op borstkanker op latere leeftijd.

Een vrij recent, door de overheid geïnitieerd en gefinancierd wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de psychische gevolgen met name aan het licht komen bij vrouwen die toch al (latent) psychisch gevoelig zijn (er wordt ook gesteld dat abortus provocatus 3x vaker voorkomt bij vrouwen die al eens een psychische stoornis hebben gehad): https://fiom.nl/sites/default/files/files/Abortus_en_psychische_gezondheid.pdf

Een documentaire waarin dit onderwerp ook aan de orde komt, is HUSH.

‘De Amerikaanse filmmaakster Punam Kumar Gill ziet zichzelf als pro-choice, dus niet uitgesproken anti-abortus. Wat ze echter storend vindt, is dat zowel voor- als tegenstanders van abortus geen antwoord willen geven op kritische vragen. In Hush stelt Gill met haar team deze vragen wel en gaat zij op zoek naar antwoorden waarover normaal gesproken wordt gezwegen. Haar motivatie is  ‘pro-informatie’.

Het kijken van de documentaire Hush is alleen al de moeite waard vanwege de overweldigende hoeveelheid feiten en cijfers die gepresenteerd worden. Gill probeert onderzoeken en rapporten zoveel mogelijk neutraal te bekijken en presenteert vooral informatie. Hierdoor wordt er niets opgedrongen, maar ga je zelf nadenken over wat de informatie voor gevolgen heeft, ook voor de Nederlandse situatie. https://www.reelhouse.org/mightymotionpictures/hushfilm/hush-international-trailer

Klik hier voor artikelen in de Nationale beroepscode voor verpleegkundigen en verzorgenden in relatie tot gewetensbezwaren.

 

Steun het werk van de RMU, juist ook als u zich betrokken weet bij medische en ethische kwesties.Word nu lid en draag uw steentje bij.

 

Laatst gewijzigd: juli 2019

Delen