Terug naar Kennisbank

Gert-Jan Kats: ''s Ochtends bedenk ik niet wat ik als een soort Mozes ga uitsralen.'

Foto: Elisabeth Stam

Gert-Jan Kats is een ervaren bestuurder. Veenendaal is de derde gemeente waar hij burgemeester wordt en zijn komst maakte veel tongen los. Wie is hij? En wat zijn zijn drijfveren? Een portret.


Waarom hebt u voor de bankenwereld gekozen voordat u burgemeester werd?

Toen ik een jongen was kwamen de computers op en daar wilde ik iets mee doen. Toen ik 13 was zat ik te programmeren. Tijdens mijn diensttijd kwam ik een personeelsfunctionaris tegen van de bank waar mijn vader al werkte. Via een traineeship ben ik toen bij de bank terechtgekomen. Daar heb ik met plezier 13 jaar gewerkt als financial planner. Het was dus geen jongensdroom om burgemeester te worden. Ik wilde eigenlijk iets met computers, maar nu werk ik vooral met mensen.

Hoe bent u raadslid geworden?

Ik had niet zoveel met politiek maar wilde graag in de samenleving actief worden. Daarom werd ik politiek verslaggever bij het Reformatorisch Dagblad. Toen de gecombineerde lijst van de SGP, de RPF en de GPV in Zeist iemand nodig had kwam ik op de lijst op plek 3. Dat leek een ‘veilige’ plek, maar ik ben toch in de raad gekomen.

Hoe bent u op het idee gekomen om burgemeester te worden?

Nadat ik een jaar of twee in de raad zat, kwam de burgemeester naar mij toe. Hij vond me meer een bestuurder dan een politicus. Hij vroeg zich af of ik niet beter aan de andere kant van de tafel kon zitten. Ik vond mezelf met 29 jaar wel wat jong, maar hij was zelf ook op die leeftijd begonnen als burgemeester. Ik heb eerst in Woudenberg gesolliciteerd, maar het is Liesveld geworden. Als burgemeester heb je een verbindende rol en sta je dicht bij de inwoners. Dat spreekt me aan.

Wat maakt een bestuurder anders dan een politicus?

Als raadslid was ik al meer met onderwerpen op de inhoud bezig. De politieke kleur of het scoren vond ik minder belangrijk. Politici zijn erop gericht om verschillen te benadrukken, terwijl bestuurder deze verschillen juist willen verkleinen. Ik wil de verschillen verkleinen en op zoek gaan naar wat ons bindt. Daarom sta ik graag in verbinding met mensen uit de volle breedte van de samenleving. In mijn ambt zet je je persoonlijke overtuigingen daarvoor opzij.

Hoe verhoudt zich de persoon Gert-Jan Kats tot de bestuurder Gert-Jan Kats?

Het ambt staat dicht bij mijn persoon. Ik ben een generalist. In dit werk ben je met veel verschillende dingen bezig. Ook ben ik een pragmaticus: iemand die geneigd is om het goede te zoeken voor elkaar. Ik heb wel een persoonlijke overtuiging, maar in mijn werk staat dat niet op de voorgrond. Ik vind het belangrijk om er waardenneutraal in te staan, ook als ik mensen spreek. Als iemand vraagt wat ik ergens van vind, dan zeg ik soms: ‘daar vind ik gewoon niets van.’ Er zijn zoveel verschillende mensen die hier wonen en werken, als bestuurder wil ik hen in hun waarde laten. Natuurlijk zijn er wel kwesties zoals de openbare orde waar je wel degelijk moet optreden. Ik heb onlangs mijn eerste raadsvergadering meegemaakt, en ik moet zeggen dat ik het niveau in de raad hoog vindt. Er werd respectvol over de inhoud gedebatteerd, hoewel het wel een uitdaging is om met 11 fracties effectief te vergaderen.

Hoe past de profielschets van de gemeente Veenendaal bij u?

Ondernemerschap is een belangrijk punt. Dat betekent dat er ruimte voor ondernemers moet zijn en als gemeente willen we dat faciliteren. Daarom is er in Veenendaal, ondanks het beperkte oppervlak van onze gemeente, veel bedrijvigheid. Kijk naar de winkelstad, die staat goed bekend. Verder is ICT een speerpunt van Veenendaal. We proberen ondernemers zo goed mogelijk te faciliteren. Dat lukt helaas niet altijd. Maar we proberen in ieder geval wel snel duidelijkheid te geven.

Wat kunt u betekenen juist voor werknemers?

Dan denk ik vooral aan de woonfunctie van Veenendaal. Je kunt hier prachtig wonen, en de mogelijkheden qua vervoer en groen zijn erg goed. Ook qua voorzieningen en cultuur is hier alles om de hoek.

Wat zijn de verschillen tussen de andere gemeenten waar u hebt gewerkt?

Ik kijk liever naar de overeenkomsten. Het zijn allemaal ondernemende gemeenten. Veenendaal is wel wat groter en dat brengt andere problematieken met zich mee. Als burgemeester ben je hier ook bezig met criminaliteit en polarisatie in de samenleving.

Wat is de kunst van het smeden van een goed college met verschillende mensen?

Als burgemeester in de huidige politieke constellatie, waar we overigens zuinig op moeten zijn, moet je elke vier jaar een team smeden. Die mensen hebben er voor gekozen om wethouder te worden, maar ze weten dan nog niet hoe het college eruit komt te zien en met wie ze gaan samenwerken. Ze zijn uitgezocht op basis van politieke kleur en niet omdat ze zo goed bij elkaar passen. Dat is uniek aan de politiek. Wel gaan ze samen aan de slag voor de gemeente. Er moet bereidheid zijn om samen te werken. Ook moet je veel tijd investeren in het praten over de onderwerpen die belangrijk zijn. Daarnaast is het ook belangrijk om elkaars karakters te leren kennen. Het is prachtig als je ziet dat wethouders elkaar aanvullen qua sterke en zwakke punten. Zo zie je in de loop van de tijd een college groeien. Ik heb weleens meegemaakt dat een wethouder het lastig vond om voor een groep te spreken over een bepaald precair thema. Toen verklaarde een andere wethouder zich bereid om samen naar de bijeenkomst te gaan. Het is mooi als mensen elkaar gaan helpen als dat nodig is.

Hoe omschrijft u uzelf als een leidinggevende?

Als burgemeester ben je de eerste onder de gelijken. Ik ben wel voorzitter, maar niet als politicus. Ik vind het belangrijk om een dienende leider te zijn. Ik heb geen politieke doelen die ik heel graag wil bereiken. Het is eerder belangrijk om mensen te helpen bij datgene waar ze goed in zijn. Als een bepaalde kwestie heel politiek wordt, dan kan de burgemeester een beetje achterover leunen. Zolang er maar wel de drang is om samen het goede voor de gemeente te zoeken.

Hoe kunt u leidinggeven in moeilijke periodes, zoals wanneer een wethouder moet vertrekken?

Het is belangrijk om in te steken bij de menselijke kant. Daarom moet je mensen één op één aandacht geven. Je hebt natuurlijk wel een verantwoordelijke positie, en daarom moet je ook een zekere afstand kunnen bewaren. Ik moest eens een integriteitsonderzoek laten uitvoeren naar een wethouder. Dan moet je dat onderwerp wel van het persoonlijke kunnen scheiden. Uiteindelijk staat het belang van de gemeente voorop en het persoonlijke belang kan daar weleens ondergeschikt aan zijn.

Hoe verhoudt uw privé zich tot uw werk als publiek persoon?

Je bent een publiek persoon en daar moet je rekening mee houden, je staat bovengemiddeld in de belangstelling. Mijn kinderen weten inmiddels niet beter. Vanochtend schreven we ons in bij deze gemeente en toe was er een fotomoment. Mijn jongste zoon vond het juist leuk om ook op de foto te staan. Hij is er dus al helemaal aan gewend. Mensen zien je kinderen natuurlijk wel als de kinderen van de burgemeester. Dat betekent enerzijds dat ze makkelijker in een groep worden opgenomen. Anderzijds is het ook zo dat er veel op hen wordt gelet. Toen mijn zoon rookte zei iemand: ‘Het zoontje van de burgemeester rookt ook al!’ Dan denk ik: ‘Het zijn toch ook gewoon kinderen.’ Maar burgemeester ben je niet voor 36 uur, maar 7 dagen per week, zelfs op zondag. Ik ga dan de verschillende kerken in Veenendaal bezoeken. Dat hoort eigenlijk ook bij mijn werk. Als iemand mij buiten mijn werk om vraagt naar beleidsmatige zaken ben ik graag bereid om dat uit te leggen. De scheidslijn tussen werk en privé is bij niet scherp. ’s Avonds laat werk ik thuis op de bank nog weleens mijn e-mails weg, maar dat zie ik dan niet als mijn werk. Het blijft natuurlijk belangrijk om soms tijd vrij te plannen voor je gezin, maar als er ergens een crisis is, moet je ook daar weer flexibel in zijn.

Wat is uw Bijbelse inspiratie in uw werk?

Als ik ’s ochtends naar het gemeentehuis fiets dan bedenk ik niet wat ik vandaag weer als een soort Mozes ga uitstralen. Er zijn wel twee Bijbelse figuren die me erg aanspreken in mijn werk. Daniël kon in de negatieve setting van de ballingschap toch een belangrijke functie bekleden. Onder zijn gezag kwam zelfs een wet tot stand die verplichtte om tot niemand anders dan de koning te bidden, hoewel hij het daar zelf niet mee eens was. Hij bleef bij zijn overtuiging, maar stond met beide benen in de samenleving. Dat gold ook voor Jozef. Zijn broers herkenden hem niet eens meer toen ze hem terugzagen. Je mag dus met beide benen in deze samenleving staan, ten bate van iedereen.

Gert-Jan Kats (1974)

Kats is geboren in Hilversum en woont sinds februari 2019 in Veenendaal. Hij is getrouwd en heeft vier kinderen.

Is lid van de PKN en voorzitter van de stichting Protestants Diaconaal Krediet en lid van de Raad van Toezicht van het Driestar College.

Werkte 13 jaar als financial planner bij ING en was van 2004 tot 2019 burgemeester van Liesveld en Zuidplas. Bij zijn aantreden als burgemeester van Veenendaal in 2019 was hij de jongste burgemeester van Nederland. 

Volg ons op Instagram voor inspiratie tijdens je koffiepauze.

Volg ons: rmu.nu