Loon naar werken

14 JANUARI 2016

Geld is niet alles. Veel mensen werken niet alleen voor het geld, zo blijkt uit tal van onderzoeken. Toch is het wel belangrijk dat arbeid loont. Een beloning moet recht doen aan iemands inzet. Uitwassen rond bonussen, topsalarissen, onderbetaling en uitbuiting plaatsen ons daarom voor lastige vragen. Wat is een Bijbelse kijk op beloning?

Bijbelse visie
Onze echte schat is niet op de aarde. Die christelijke wetenschap zet de toon voor soberheid en matigheid. Vaak spreekt de Bijbel over een loon naar behoefte. We werken om te voorzien in onze levensbehoeften. Dan staat niet het binnenharken van zoveel mogelijk geld voorop, maar de zorg en verantwoordelijkheid voor elkaar. Christenen zouden zich dus niet moeten laten drijven door hebzucht. Overigens zag ook Aristoteles onmatigheid al als de grootste zwakte van de mens.

Vanuit de Bijbel mogen we het salaris zien in samenhang met andere aspecten. De Bijbel spreekt op verschillende plaatsen over de verhouding tussen werkgever en werknemer. De werkgever moet zijn werknemer rechtvaardig behandelen, billijk belonen en belangstelling hebben voor hem als medemens. Daar tegenover staat dat de werkgever ijver, trouw, inzet en toewijding mag eisen. Het salaris wordt hierdoor ingebed in het bredere geheel van de relatie tussen werkgever en werknemer.

Dagelijkse praktijk
Waar de Bijbel pleit voor de ethiek van het genoeg, toont de praktijk volop uitwassen. In 2015 had 16 procent van de Nederlanders het vakantiegeld nodig om rond te komen. En, terwijl topbestuurders pleitten voor loonmatiging, zagen ze hun eigen salarissen en bonussen in 2015 flink stijgen. De gemiddelde loonstijging ligt de laatste jaren onder de 2 procent. Topbestuurders zagen hun beloning echter stijgen met meer dan 6 procent.

Een vakkenvuller maakte vorig jaar pijnlijk duidelijk hoe groot de verschillen zijn tussen werkvloer en directiekamer. Tijdens een openbare vergadering met de directie van het grote supermarktconcern waar hij werkte, vroeg hij zijn baas om een hoger loon. De vakkenvuller had een goede reden: hij kreeg nog geen zes euro per uur, terwijl zijn hoogste baas in datzelfde uur 1.600 euro verdiende. “Om uw loon te evenaren, moet ik 299 jaar fulltime werken.”

Maatregelen
Hoe gaan we om met uitwassen? Bonussen hebben nauwelijks positief effect op prestaties, maar verleiden vaak tot het nemen van onverantwoorde risico’s om kortdurende successen te halen. Organisaties die toch bonussen willen uitdelen zouden hiervoor een transparante werkwijze en eerlijke normering moeten afspreken.

Vooraf moeten objectieve criteria worden afgesproken om voor de bonus in aanmerking te komen. Voor iedere werknemer zou het bovendien mogelijk moeten zijn een bonus te behalen. Nadeel van een bonus blijft wel dat deze alleen terugkijkt en vaak ook los staat van subjectievere waarden in de sfeer van collegialiteit en dienstbaarheid.

Bij een eerlijke normering kan gedacht worden aan een plafond ter hoogte van een maandsalaris. Ook kan als kader de oude ‘norm van Tinbergen’ dienen. De econoom en Nobelprijswinnaar Jan Tinbergen vond dat er een vaste verhouding moest zijn tussen de hoogste en de laagste beloning binnen een organisatie. Hij hanteerde hiervoor als norm dat het verschil nooit groter mocht zijn dan een factor vijf.

Dit artikel verscheen eerder in de Reformatorisch Dagblad van 14 januari 2016.

Arne Schaddelee is manager communicatie bij de RMU. Reageren? Laat hieronder een reactie achter of stuur Arne Schaddelee een e-mail: reageren@rmu.nu


Delen