Voorkomen van burn-out vereist cultuuromslag

12 NOVEMBER 2018

Wij Nederlanders bewegen ons in een lucht die ‘geladen’ lijkt te zijn met haast. Het bewaken van de balans is taak van zowel werkgever als werknemer, stelt Jan Visser.
De steeds toenemende gevallen van burn-out in Nederland kosten de samenleving 20 miljard euro per jaar. Dat zegt Erik Matser, klinisch neuropsycholoog uit Helmond in het Reformatorisch Dagblad (5-11).

Te lange overbelasting gekoppeld aan een digitale revolutie is de oorzaak. Overbelasting in combinatie met constante stress zorgt voor een verandering in de hersenen. Een andere manier van leven lijkt de enige oplossing. Maar is die manier er ook en hoe zet je dat in gang?

Wat vast staat is dat onze manier van leven zorgt voor een constante nieuwshonger met voortdurende sociale mediatriggers. Wat bij ons aan informatie in een dag voorbij komt is in verhouding tot een middeleeuwer een compleet leven. Onze manier van leven moet zich dus meer op balans richten. De hoeveel inspanning moeten we compenseren met ontspanning en sporten. Daarnaast een ander gebruik van laptop, pc, tablet en smartphone. Zij verhogen de stress met hun constante meldingen.

Matser klinisch neuropsycholoog uit Helmond: „In onze samenleving worden te veel mensen overvoerd met informatie. Tachtig procent van mijn eigen studenten geeft aan zelfs geen dag zonder mobiele telefoon en e-mail te kunnen. De hersenen blijven continu onder hoogspanning en kunnen dat voor een deel bij tal van jonge mensen niet verwerken.”

Cultuuromslag
Heel belangrijk is het voorkomen van overspanning en burn-out. Dit vraagt om een complete cultuuromslag op de werkvloer. De directie en managementteam moeten het voorbeeld geven. De jacht naar stress vervangen door meer rust in de prestaties.

De vraag rijst op of het ook anders kán. Want de praktijk liegt er niet om. Onder druk van de werkgever of op eigen initiatief wordt er ’s avonds veelvuldig doorgewerkt. Zelfs tijdens de broodnodige vakanties. Door ICT-toepassingen als mobiele telefoon, e-mail, laptop en smartphone lopen werk en privé vaak ongemerkt in elkaar over. Het ICT-gemak eist zijn tol. Veel vrouwen klagen terecht over het feit dat hun mannen tijdens de avondmaaltijd meer aandacht hebben voor hun mobiele telefoon, tablet en e-mail dan voor de kinderen. Het ter beschikking stellen van laptops en mobiele telefoons legt een zekere claim op werknemers. En leidinggevenden zelf hebben een constante informatiehonger: „Is die offerte nu eindelijk getekend?” „Stuurt Jansen dat project wel goed aan?”

Als in Roemenië de bus een half uur te laat komt is er niemand die de neiging heeft de buschauffeur bij zijn kraag te grijpen. Maar wij Nederlanders bewegen ons in een lucht die ‘geladen’ lijkt te zijn met haast. Wie sprak er ook al weer over de term onthaasten? Hoe doe je zoiets eigenlijk? Kan dat nog in onze complexe economie?

Te voorspellen
Onderzoek toont aan dat een burn-out is te voorspellen door een hoge score op ‘stressoren’ en een lage score op ‘motivatoren’. Motivatoren zijn bijvoorbeeld de sociale steun van collega’s, autonomie, ontwikkelings- en ontplooiingskansen en het krijgen van feedback. Een benadering vanuit de positieve kant –het werkplezier– levert organisaties aantoonbaar meer resultaat op. Alleen een bevlogen medewerker zal excellent presteren. Het omgekeerde is niet waar: een lage score op stressoren heeft niet direct invloed op de bevlogenheid van de werknemer. Een hoge score op motivatoren heeft dit duidelijk wel.

De nadruk moet liggen op ‘energiebronnen’ op het werk. Volgens onderzoek is bevlogenheid besmettelijk en trekt een bevlogen manager een hele afdeling omhoog. Werknemers nemen dat positivisme zelfs mee naar huis. Werkgevers en managers doen er goed aan om deze lijn in gang te zetten maar wel binnen de context van de Bijbelse-ethische balans van voldoende rust. In die zin gaat het rentmeesterschap ook over in zorgplicht. Want het gevaar ligt immers op de loer dat bevlogenheid kan ontaarden in doorwerken op tijden dat het niet moet. De accu van een mens is anders dan die van een motor.

Goede balans
Een goede balans is vooral onze persoonlijke verantwoording. Zet de smartphone soms een uur bewust uit om rustig achter de pc een document te schrijven, gevolgd door een korte wandeling in de kantoorruimte.
Zinvolle vraag is ook: zijn we ’s avonds onmisbaar voor de zaak? In de meeste gevallen is dit niet aan de orde. Het werk en de drang om vooruit te komen trekt ‘gewoon’ harder dan de broodnodige rust. Brengt het ons tot roofbouw op het eigen lichaam? Of op dat van de medewerkers? Rust een weinig. Het mag. Het moet.
Bij een risico op een burn-out kan een coach zorgen voor meer balans in werk en privé met een verbeterde persoonlijke effectiviteit. Daardoor kan men eigen sterktes en aandachtspunten goed in het vizier te krijgen. Zo tastend en speurend zijn er vaak nieuwe kansen voor een goede balans. Het vraagt soms wel aanpassing van de werkmethoden.

Jan Visser
Jan Visser is adviseur Ondernemers & loopbaancoach bij de RMU. Reageren? Laat hieronder een bericht achter of stuur Jan Visser een mail: reageren@rmu.nu.
Delen