Zondag onbetaalbaar

21 MAART 2014

Dilemma! Moeten toeslagen op zondagsarbeid blijven, of niet? Moet de RMU gaan strijden voor het behoud van zondagstoeslagen voor winkelpersoneel, of moeten we juist pleiten voor afschaffing daarvan? Voor allebei is iets te zeggen.

Voorheen was het makkelijk. Op zondag werd niet gewerkt, behalve als het ging om werken der noodzakelijkheid of barmhartigheid. Barmhartigheid was nogal duidelijk, dan dachten we aan politie en brandweer, verpleging en verzorging. Noodzakelijkheid was wat lastiger te benoemen, maar de kern was dat werk noodzakelijk was als de aard van de arbeid er om vroeg. Zo is het bijvoorbeeld noodzakelijk om op zondag koeien te melken en vee te verzorgen. Dat criterium is echter uitgehold, door in de wet op te nemen dat ook de bedrijfsomstandigheden zondagarbeid nodig zouden maken. Daarbij werd niet verwoord wat de bedrijfsomstandigheden zouden kunnen zijn. Daardoor is dat een boterzacht begrip geworden, dat voor alle denkbare situaties kan worden gebruikt of misbruikt.

Rustdag of winkeldag?
Vervolgens is er vele jaren gestreden om de zondag als rustdag of als winkeldag. Helaas heeft onze overheid besloten dat elke gemeente zelf mag bepalen hoe zij om wil gaan met de openstelling van winkels op zondag. De gevolgen zijn er dan ook naar, want de inkt van dat besluit was nog niet droog of de eerste gemeenteraden werden al geconfronteerd met initiatieven van opportunistische partijen die nu hun kans schoon zagen. Inmiddels stijgt het aantal gemeenten waar de winkels gewoon open mogen met de maand. In de achterliggende weken was het onderwerp van gesprek bij de verkiezingscampagnes. Voor- en tegenstanders hebben zich hierin geroerd. In heel wat gemeenten zal het onderwerp ook in de coalitieonderhandelingen meespelen.

Gevolgen voor arbeidsvoorwaarden
Hoe dan ook, nu steeds meer gemeenten de zondagsopenstelling toestaan, heeft dat gevolgen voor de arbeidsvoorwaarden. Werkgevers gaan er steeds meer van uit dat de zondag een gewone werkdag is. Met alle gevolgen van dien, want als het een gewone werkdag is, dan kun je ook gewone regels hanteren. Vandaar dat de eerste werkgeversorganisaties reeds begonnen zijn om de bijzondere regelingen voor de zondag aan te pakken. Elke cao-ronde biedt een kans, want daar worden de secundaire arbeidsvoorwaarden afgesproken en vastgelegd in de cao.

Wel of niet afschaffen van toeslag?
Ok, maar wat moet de RMU nu doen? Diverse partijen aan de cao-tafel willen de toeslag graag houden. Goed voor de leden, goed voor studenten, dan kunnen ze wat extra verdienen bij het vakkenvullen. Maar leden van de RMU werken niet op zondag in een winkel. Dus het is niet in hun belang om ervoor te strijden. Sterker nog, als de toeslagen er af gaan, blijft er meer geld over voor andere arbeidsvoorwaarden. Dat pleit dus voor afschaffing van de toeslag op zondag. 

RMU in dilemma
Maar ja, als de RMU pleit voor afschaffing, dan wordt het weer makkelijker voor winkeliers om op zondag open te gaan. Dat zal dan een opjagend effect geven, als ze geen verhoogde of zelfs dubbele salarissen meer hoeven te betalen. Jawel, maar dat kan weer omslaan naar een voordeel, namelijk dat meer werknemers zullen gaan weigeren op zondag te gaan werken. Als de toeslag wegvalt, dan is het voor veel werknemers niet meer interessant. Dan gaat de wal het schip keren, en wordt de zondagsopenstelling via die route wellicht weer ingeperkt.

Kortom, ga er maar aan staan. Het is een raar dilemma. Afschaffen van de toeslagen kan op termijn inperking van zondagsarbeid betekenen. Maar of die rekensom gaat kloppen, dat is nog maar de vraag. Bovendien, als de toeslagen voor winkelpersoneel vervallen, dan zal dat wellicht ook voor andere sectoren waar zondagsarbeid wel noodzakelijk is het geval zijn. Een betere koers is om gewoon te blijven strijden voor toeslagen op zondag. Maak het maar zo duur mogelijk, de zondag is immers een onbetaalbare dag.

Dit artikel verscheen eerder in het Reformatorisch Dagblad van 20 maart 2014 in de rubriek 'Niet bij brood alleen'.

Peter Schalk is Raad van Bestuur bij de RMU. Reageren? Stuur een mail naar Peter Schalk: reageren@rmu.nu
Delen